ศัพท์ไก่ชนสำหรับผู้ชม: คำว่าอัน ยก และพัก หมายถึงอะไรในแต่ละกติกา?
คู่มือและความรู้ / ไก่ชน
ศัพท์ไก่ชนสามคำที่ผู้ชมได้ยินทุกคู่คือ อัน ยก และพัก อันกับยกหมายถึงช่วงเวลาชนหนึ่งช่วง สองคำนี้ใช้แทนกันได้ ส่วนพักคือช่วงหยุดระหว่างอัน เพื่อให้น้ำและดูแลไก่
ความหมายของคำเหมือนกันทุกสนาม สิ่งที่ต่างกันในแต่ละกติกาคือตัวเลข ชนกี่อัน อันละกี่นาที พักกี่นาที อ่านสามคำนี้ออก ก็ตามเสียงพากย์ได้ทันตั้งแต่ต้นคู่
อันไก่ชน คืออะไร และต่างจากยกตรงไหน
อันคือหน่วยนับช่วงเวลาชนหนึ่งช่วง เริ่มเมื่อกรรมการให้สัญญาณ จบเมื่อสัญญาณหมดเวลา ยกคือคำเดียวกันในภาษากีฬาทั่วไป ป้ายสนามมักเขียนว่าอัน ผู้พากย์บางคนพูดว่ายก ความหมายไม่ต่างกัน
ที่มาของคำว่าอัน เล่ากันว่ามาจากเครื่องจับเวลาแบบเก่า สนามใช้ภาชนะเจาะรูลอยน้ำ พอน้ำเข้าจนจมก็หมดเวลาหนึ่งช่วง จึงมีคำว่าอันจมและอันน้ำตกทอดมา สนามที่ใช้นาฬิกาแล้วก็ยังเรียกว่าอันเหมือนเดิม
วลีที่มีคำว่าอันและได้ยินบ่อยในสนามมีดังนี้
- ชนกี่อัน: จำนวนช่วงเวลาทั้งหมดของคู่นั้น
- อันที่สาม: ช่วงที่กำลังชนอยู่ตอนนี้
- หมดอัน: สัญญาณจบช่วง เจ้าของรับไก่ออกจากสังเวียน
- ขึ้นอัน: เริ่มช่วงถัดไปหลังพัก
พักยกหมายถึงอะไร และเกิดอะไรขึ้นช่วงให้น้ำ
พัก หรือที่เรียกว่าพักยก พักอัน คือช่วงหยุดระหว่างอันสองอัน ไก่ออกจากสังเวียนไปอยู่กับทีมของตัวเอง ผู้ชมมักได้ยินอีกชื่อว่าช่วงให้น้ำ
คนที่ดูแลไก่ช่วงนี้เรียกว่ามือน้ำ งานหลักคือเช็ดตัว ให้น้ำ และช่วยให้ไก่ฟื้นแรงก่อนขึ้นอันถัดไป ฝีมือมือน้ำจึงเป็นเรื่องที่คนดูไก่คุยกันบ่อย
ช่วงพักยังเป็นจังหวะที่เจ้าของตัดสินใจได้ว่าจะชนต่อหรือขอยุติ ผลของคู่จึงเปลี่ยนได้แม้ไก่ไม่ได้อยู่ในสังเวียน รายละเอียดส่วนนี้อยู่ใน เงื่อนไขตัดสินแพ้ชนะเสมอ
ศัพท์ไก่ชนสามคำนี้ในแต่ละกติกา ต่างกันที่ตัวเลข
ความหมายไม่เปลี่ยน ตัวเลขเปลี่ยน การชนมีหลายแบบ เช่น ไก่ตอ ไก่เดือย และไก่พม่า แต่ละแบบและแต่ละสนามตั้งจำนวนอัน เวลาต่ออัน และเวลาพักของตัวเอง ไม่มีตัวเลขกลางที่ใช้ทุกที่
ตัวเลขที่คนในวงการมักพูดถึงคือราว 20 นาทีต่ออัน และพักราว 20 นาที ให้ถือเป็นภาพคร่าว ๆ เท่านั้น ตัวเลขจริงของคู่ที่กำลังดูอยู่บนป้ายสนาม หรือหน้ากติกาของผู้ถ่ายทอด สามบรรทัดที่ควรหาคือ
- จำนวนอัน: คู่นี้ชนสูงสุดกี่อัน
- เวลาต่ออัน: อันละกี่นาที และใช้อะไรจับเวลา
- เวลาพัก: พักกี่นาที และพักเท่ากันทุกอันหรือไม่
ตัวอย่างสมมติ ป้ายเขียนว่า 5 อัน อันละ 20 นาที พัก 20 นาที ถ้าชนครบทุกอัน เวลาชนรวมคือ 100 นาที พักอีก 4 ครั้งรวม 80 นาที ทั้งคู่ใช้เวลาราว 3 ชั่วโมง ผู้ชมจึงวางเวลาดูได้ตั้งแต่ก่อนเริ่ม โดยดูคู่กับวิธีอ่านเวลาเริ่มในโปรแกรมไก่ชน
สรุป ฟังศัพท์สนามไก่ชนสามคำนี้ให้ออกก่อนเริ่มคู่
อันกับยกคือช่วงเวลาชน พักคือช่วงให้น้ำ ตัวเลขทั้งหมดมาจากกติกาของสนามนั้น ก่อนดูคู่ถัดไป ลองไล่ตามลำดับนี้
- อ่านป้ายกติกา: จดจำนวนอัน เวลาต่ออัน และเวลาพัก
- ฟังสัญญาณ: หมดอันเมื่อไร ขึ้นอันใหม่เมื่อไร จะรู้ว่าตอนนี้อยู่อันที่เท่าไร
- ดูช่วงพัก: สังเกตงานของมือน้ำ และฟังประกาศว่าทั้งสองฝั่งชนต่อหรือไม่
ผู้เขียนมองว่าคำว่าอันสำคัญที่สุดในสามคำ เพราะประกาศของสนามอ้างอิงจากเลขอันเป็นหลัก จับคำนี้ได้แล้ว คำอื่นในสนามจะตามมาเองระหว่างดู
